वंदे मातरम्: सभी छह छंद और नए सरकारी दिशा-निर्देश
केंद्र सरकार ने 'वंदे मातरम्' को लेकर नए दिशा-निर्देश जारी किए हैं। इसके अनुसार अब सरकारी कार्यक्रमों, स्कूलों और प्रमुख आयोजनों में 'वंदे मातरम्' बजाना अनिवार्य होगा। सभी लोगों को खड़े होकर इसका सम्मान करना होगा, जैसे राष्ट्रगान 'जन गण मन' के समय किया जाता है। यह नियम सिनेमा हॉल में फिल्मों के दौरान लागू नहीं होगा।
नए दिशा-निर्देशों की मुख्य बातें
- गीत के सभी छह छंद बजाए जाएंगे, जिनमें से चार छंद 1937 में कांग्रेस द्वारा हटाए गए थे।
- गीत राष्ट्रगान के तुरंत बाद बजाया जाएगा।
- सरकारी कार्यक्रमों, स्कूल, नागरिक पुरस्कार समारोह और तिरंगा फहराने के अवसरों पर अनिवार्य।
- गीत बजाते या गाते समय सभी उपस्थित लोग ध्यान मुद्रा में खड़े रहेंगे।
वंदे मातरम् के सभी छह छंद
छंद 1
वन्दे मातरम्। सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्। शस्यशामलां मातरम्। शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीं। फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीं। सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीं। सुखदां वरदां मातरम्। वन्दे मातरम्।
छंद 2
वन्दे मातरम्। कोटि-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले। कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले। अबला केन मा एत बले। बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं। रिपुदलवारिणीं मातरम्। वन्दे मातरम्।
छंद 3
वन्दे मातरम्। तुमि विद्या, तुमि धर्म। तुमि हृदि, तुमि मर्म। त्वं हि प्राणाः शरीरे। बाहुते तुमि मा शक्ति। हृदये तुमि मा भक्ति। तोमारई प्रतिमा गडि। मन्दिरे-मन्दिरे मातरम्। वन्दे मातरम्।
छंद 4
वन्दे मातरम्। त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी। कमला कमलदलविहारिणी। वाणी विद्यादायिनी। नमामि त्वाम्। नमामि कमलां अमलां अतुलां। सुजलां सुफलां मातरम्। वन्दे मातरम्।
छंद 5
वन्दे मातरम्। श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषितां। धरणीं भरणीं मातरम्। शत्रु-दल-वारिणीं। मातरम्। वन्दे मातरम्।
छंद 6
वन्दे मातरम्। त्वं हि शक्ति, त्वं हि शक्ति। त्वं हि शक्ति मातरम्। वन्दे मातरम्।